Cambrian
Een maatschappij welke eind jaren zestig, begin jaren zeventig tot de vaste bezoekers behoorden was Cambrian. Een maatschappij welke regelmatig van kleurenschema wisselde.
G-ALXL DC-3 Cambrian in het eerste kleurenschema (archief Wim Zwakhals)
Cambrian Air Services werd al in 1935 opgericht in Wales. We staan niet echt stil bij de vele vliegtuigtypes welke voor de Tweede Wereldoorlog werden gevlogen, maar starten in de jaren midden vijftig. De tijd dat 16hoven werd geopend welk tevens de tijd was dat Cambrian startte met het uitvoeren van lijndiensten. Vanaf thuisbasis Cardiff in Wales werd begin jaren vijftig gestart met de lijndienst naar Liverpool en de Kanaaleilanden. Begin 1953 werd hierbij de DH-89 Dragon Rapide vloot vervangen door de DH.104 Dove. In februari 1953 werden hierbij aangekocht de DH.104 Dove's G-AJOT en G-AKSK, in juni gevolgd door de G-AIWF. Gevlogen werden nu de routes vanaf Cardiff naar Bristol, Jersey, Southampton en Parijs. Hierbij werd al snel de DH.104 Dove G-AKSK op 27 maart 1953 afgeschreven bij een ongeval nabij Fritham. In 1954 werd de thuisbasis verplaatst naar het nieuw aangelegde vliegveld Cardiff-Rhoose. Het aantal passagiers op de lijndiensten nam snel toe en in december 1954 werden twee voormalige RAF C-47 Dakota's (G-AMSW en G-AMSX) aangekocht van Air Service Training. Deze Dakota's werden nu ook ingezet op charters waarbij de eerste toeristen naar het zuiden van Europa werden veroerd, gestart werd daarbij met een wekelijkse vlucht vanaf Cardiff naar Nice. In 1955 werd de naam veranderd van Cambrian Air Services naar Cambrian Airways. In maart 1956 werden drie nieuwe DH.114 Heron 2's (G-AOGO, G-AOGU en G-AORJ) in dienst genomen, dit mede daar een samenwerkingsovereenkomst werd getekend met BEA. Hierbij kreeg Cambrian de dienst Liverpool naar Jersey en de Manchester - Cardiff - Jersey route toebedeeld. De komst van de Heron betekende wel de verkoop van de DH.104 Dove G-AJOT in november 1956 aan Short Brothers, gevolgd door de G-AIWF in juli 1957 aan Airviews. Echter in februari 1958 werd de DH.114 Heron G-ANCI voor enkele maanden gehuurd van Dan-Air London.
Eind 1958 was er een grote dip in de luchtvaart in Engeland en Cambrian kwam in financiele moeilijkheden. De lijndiensten werden gestaakt en de toestellen werden te koop aangeboden. De twee C-47 Dakota;s G-AMSW en G-AMSX vertrokken in december 1958 naar Derby Aviation, DH.114 Heron G-AOGO in januari 1959 naar Morton Air Services en DH.114 G-AORJ diezelfde maand naar Philips als de PH-ILA. Hierbij bleef alleen de DH.114 Heron G-AOGU beschikbaar voor de maatschappij.
G-AGHM DC-3 Cambrian bleef tot in 1969 in dienst (archief Wim Zwakhals, London-Gatwick, 1968)
Na de winter 1958/1959 werd een doorstart gemaakt waarbij BEA eenderde van de aandelen kocht. In maart 1959 werden drie DC-3 Dakota's (G-AHCZ, 'MFV en 'MJX) van BEA gehuurd. Lijndiensten werden weer gestart, Liverpool-Jersey via Cardiff en Cardiff naar Southampton, Manchester en Parijs via Dinard. Begin 1960 werd gestart met de verbinding Cardiff - Belfast. De drie van BEA gehuurde Dakota's werden aangekocht en in 1960 werd de Dakota vloot verder uitgebreid met de komst van de G-AGIP en G-ALXL eveneens afkomstig van BEA. Dit betekende wel dat de laatste DH.114 Heron G-AOGU in december 1960 vertrok naar Metropolitan. In 1961 werd gestart met een lijndienst naar het nieuwe geopende vliegveld Cork en werd gestart met de dienst Cardiff/Bristol naar London/Heatrhrow. Het aantal passagiers liep snel op naar 70.000 in de eerste negen maanden van 1961. Uitbreiding van de Dakota vloot was noodzakelijk en wel de overname van de BEA DC-3 Dakota's G-AGHM, G-AGHS en G-ALCC in maart/april 1961.
In 1963 droeg BEA een groot aantal diensten over aan Cambrian. Dit waren Liverpool - Belfast, Liverpool - London/Heathrow en Cambrian kreeg alle diensten naar het Isle of Man. BEA startte met het uitfaseren van de Vickers V.701 Viscounts en op 28 januari 1963 werd de eerst V.701 Viscount G-AMOG aan Cambrian overgedragen, gevolgd door de G-AMOP, G-AMON, G-AMOL en G-AMNZ in de periode van februari t/m april dat jaar. Naast het uitvoeren van de lijndiensten werd gestart met het uitvoeren van vakantievluchten naar het zuiden van Europa. Wel werd de Dakota vloot teruggebracht tot 5 stuks met de verkoop van de G-AMFV in maart 1963 aan Gibair en de G-AMJX en G-AGIP aan de Marokkaanse Luchtmacht als respectievelijk '49819' in augustus en '292136' in oktober dat jaar.
G-AMOG Vickers V.701 Viscount in het nieuwe kleurenschema, met de registratie klein in de staart (archief Wim Zwakhals)
Met de komst van de Vickers V.701 Viscount werd een nieuw kleurenschema geintroduceeerd (rode band over de romp en wit/rode staart). De Viscounts werden voorzien van 60/63 stoelen. Een van de Viscounts, de G-AMOL, werd al snel afgeschreven bij een ongeval op Liverpool/Speke op 20 juli 1965. In 1965/1966 werd de Viscount vloot verder uitgebreid met de komst van de Channel Airways V.701 Viscounts G-ALWF, G-AMOA, G-AMOE, G-AMOJ en G-AMOO.
In maart 1967 werden Cambrian en BKS samengevoegd tot British Air Services, waarbij beide maatschappijen onder eigen naam bleven doorvliegen. Het was vooral het voordeel van onderhoud en administratie. Zo werd de onderhoudswerkplaats van BKS in mei 1969 gesloten en vond het onderhoud van alle Viscounts plaats op Cardiff/Rhoose. In 1968 werd de Cambrian vloot voorzien van een nieuw kleurenschema welke werd aangeduid als het "white cabin" schema, met rode neus en rood/witte staart.
Met de laatste vlucht van Dakota G-ALCC vanaf Bristol/Cardiff naar Parijs-Le Bourget werden op 31 oktober 1968 de DC-3 Dakota aktiviteiten bij Cambrian beëindigd. De overgebleven 5 Dakota's G-AHCZ, G-ALXL, G-AGHM, G-AGHS en G-ALCC werden in maart/april 1969 verkocht in Cyprus aan World Inter Supplys als respectievelijk 5B-CBC, 5B-CBB, 5B-CBD, 5B-CBA en 5B-CAW.
G-AMOA Vickers V.701 Viscount in het in 1968 ingevoerde "white cabin" kleurenschema (David Booster, Rotterdam, 17 april 1968)
In 1969 weer een nieuw kleurenschema, rode band en blauwe staart met Cambrian embleem met opschrift British Air Services op de romp. Eind 1969 kocht Cambrian drie BAC 1-11-416's van Autair welke als G-AVOE en G-AVOF en G-AWBL in december 1969/januari 1970 werden geleverd, gevolgd door de BAC 1-11-408 G-AVGP van BAC. Naast de inzet op de lijndiensten werden de BAC 1-11's vooral ingezet op de vluchten vanaf Bristol, Cardiff, London-Gatwick en Liverpool naar het zuiden van Europa. De British Air Services teksten op de romp werden een jaar later vervangen door de naam Cambrian op de romp met aanvullend British Air services in klein aangebracht.
Op 19 januari 1970 werd de V.701 Viscount G-AMOA afgeschreven bij een landingsongeval op Liverpool. Vanaf juli 1970 werd de V.701 Viscount vloot uit dienst genomen en vervangen door de V.806 Viscounts van BEA. De V.806 Viscount G-AOYI werd als eerste afgeleverd in juli 1970, gevolgd door de G-AOYG, G-AOYJ en G-AOYP in oktober 1970 en januari 1971 en tot slot de G-AOYS, G-APIM, G-AOYM en G-AOYN in oktober tot december 1971. De V.701 Viscount vloot werd daarbij geleidelijk uit dienst genomen, op de V.701 Viscounts G-AMOG en G-AMON na. Deze werden vanaf maart 1972 verhuurd aan BOAC voor de Belfast - Prestwick feeder service waarbij de toestellen van volledige BOAC kleuren werden voorzien. In 1973 werden alle toestellen voorzien van een nieuw kleurenschema. Een geheel oranje/rode bovenkant met Cambrian opschriften.
G-AOYM Vickers V.806 Viscount met het laatste Cambrian kleurenschema (Wim Zwakhals, Rotterdam, 20 april 1973)
Op 1 april 1974 werd British Airways opgericht, een samensmelting van BOAC, BEA en British Air Services. Hierbij werd de nieuwe maatschappij naam snel op alle toestellen aangebracht, die daarbij nog enige tijd in de oude kleuren zouden doorvliegen.
Cambrian op Rotterdam
Het eerste bezoek van Cambrian aan Rotterdam vond plaats op 8 maart 1957 met een bezoek van de DC-3 Dakota G-AMSX. Als lijndienst maatschappij was Cambrian niet veel te zien op het charterfront. Een volgend bezoek aan Zestienhoven vond plaats in 1960 met de komst van DC-3 Dakota G-AGIP, gevolgd in 1962 met een charter met de DC-3 Dakota G-AGHS, een jaar later gevolgd door de G-AGHM.
In 1964 startte de inzet van Cambrian bij het bollenprogramma. Vanaf vrijdag 27 maart werd de Dakota G-AGHS ingezet op een wekelijkse vlucht Exeter - Rotterdam -Exeter. In 1964 de komst van de eerste V.701 Viscount en wel de G-AMOL welke op 28 april werd ingezet op een charter met passsagiers voor de bollenvelden.
G-ALCC Douglas C-47A Dakota Cambrian (David Booster, Rotterdam, 26 december 1967)
Twee jaar later de komst van de V.701 Viscount G-ALWF. Op 12 mei 1966 werd het toestel ingezet op een bollenvlucht vanaf Cardiff, eveneens een jaar later op 23 april met een bollencharter met de V.701 Viscount G-AMOO. In het eind van 1967 de inzet van de Viscount G-AMOO welke op 14 november vanaf Cardiff aan kwam en twee dagen later vertrok. Eind december, na drie jaar, was er weer een Cambrian Dakota op Rotterdam te zien. Eerst de G-ALXL op 20 december met een retour Cardiff, gevolgd door de G-ALCC op 26 december vanaf Cardiff welke na een nacht stop de volgende dag naar Liverpool vertrok.
1968 het eerste jaar dat de Cambrian vloot veel te zien was en wel in het "white cabin" schema. Het startte op 20 maart met een vlucht van de G-AMOG met een retour Liverpool. De Vickers V.701 Viscounts G-ALWF, G-AMOA, G-AMOH, G-AMON, G-AMOO en G-AMOP werden ingezet op de bollenvluchten met dagelijks vluchten vanaf Cardiff en Bristol. Daarnaast nog een aantal bezoekende Viscounts met de G-AMOJ op 21 mei op een retour Cardiff, de G-AMOE op 21 november en G-AMOP op 3 december beide ingezet van en naar Aberdeen. Dat jaar ook het laatste bezoek van de Cambrian DC-3 Dakota's op Rotterdam, ingezet tijdens de bollen, met de komst van de G-ALXL op 7 april en G-ALCC op 28 april (bollenvluchten 1968).
G-AMOP Vickers V.701 Viscount met British Air Services opschriften (David Booster, Rotterdam, april 1969)
Ook in 1969 werd de Viscount vloot ingezet op de bollenvluchten met vluchten van 1 april t/m 10 mei vanaf Cardiff, Bristol. Het was het jaar waarop het opschrift British Air Services groot op de romp werd aangebracht. Niet minder dan 50 vluchten werden er dat jaar uitgevoerd.
1970 werd gestart op 17 januari met een charter met V.701 Viscount G-AMOA van en naar Liverpool, gevolgd op 22 januari door de G-AMNZ vanaf Liverpool en met vertrek naar Leeds. Op 5 februari het eerste bezoek van een Cambrian BAC 1-11 de G-AVOF met een retour Liverpool, welke een dag later herhaald werd. Zoals al vermeld werden nu op alle toestellen de tekst Cambrian in groot met daarachter in klein British Air Services aangebracht. Naast een uitgebreid bollenprogramma met vluchten vanaf Coventry en Bristol van 11 april t/m 11 mei met de V.701 Viscounts G-AMOE, G-AMOH, G-AMOJ, G-AMOC (bollenvluchten 1970) werden er dat jaar met de Vickers V.701 Viscount vloot nog een groot aantal vluchten uitgevoerd van en naar Bristol, Cardiff, Coventry en eenmaal een retour Southend.
G-AVOF BAC 1-11 srs 415 Cambrian/ British Air Services (archief Frank de Koster, Rotterdam, 5 februari 1970)
Op zondag 7 maart 1971 verscheen de V.701 Viscount G-AMOE voor een retour Liverpool. Voor Cambrian startte het bollenseizoen op 9 april met de V.701 Viscount G-ALWF vanuit Coventry. Op 11 april naast de V.701 Viscount G-AMNZ, het eerste bezoek van een V.806 Viscount en wel de G-AOYI. Hierbij werd meteen de veranderingen in de opschriften getoond, nu met alleen de tekst Cambrian op de romp. Drie dagen later werd de BAC 1-11 G-AVOE ingezet met 86 passagiers uit Coventry en werd deze vlucht een dag later herhaald. Daarna een bescheiden bollenprogramma met de Viscounts G-AMOE, G-AMNZ, G-AMOH, G-ALWG en G-AOYG naar Manchester en Coventry. Daarna aan het eind van het jaar nog enkele charters. De V.701 Viscount G-AMOH op 1 oktober met en retour Liverpool en hetzelfde toestel op 20 oktober vanaf Birmingham, deze vlucht werd een dag later weer herhaald. In december nog tweemaal een retour Liverpool met de G-AOYP op 12 en G-AMOG op 20 december, welke gelijk het laatste bezoek van een V.701 Viscount van Cambrian aan Rotterdam betekende. Het jaar werd afgesloten met de BAC 1-11 G-AVOE vanuit Stavanger en naar Liverpool.
Ook 1972 startte weer met een aantal vuchten van en naar Liverpool. De V.806 Viscount G-AOYG op 7 en 9 februari, gevolgd op 13 maart door de G-AOYM. Voor Cambrian startte het bollenseizoen dat jaar op zaterdag 15 april met vluchten vanaf Cardiff, Bristol, Coventry em Leeds. Deze vluchten liepen door tot en met zondag 14 mei en werden uitgevoerd door de V.806 Viscounts G-AOYJ, G-AOYM, G-AOYI en G-APIM. Daarbij op 15 april de eenmalige inzet van BAC 1-11 G-AVOE met een retour Cardiff. Daarna nog een enkele vlucht op Liverpool met de G-APIM op 26 juni en 15 augustus. To slot de G-AOYM welke op 6 oktober een retour naar London-Heathrow uitvoerde. In totaal 32 Cambrian charters dat jaar.
In het laatste jaar van het bestaan van Cambrian, 1973, tot aan de fusie tot British Airways werden nog een 13 tal vluchten uitgevoerd. Als eerste de V.806 Viscount G-AOYN op 2 april met een retour Liverpool. Daarna bollenvluchten vanaf Bristol, Cardiff en Leeds van zondag 8 april t/m 20 mei, met inzet van de Viscounts G-AOYM, G-AOYS, G-AOYI en G-AOYN. Waarbij de V.806 Viscount G-AOYS op 20 mei de laatste Cambrian charter naar Rotterdam uitvoerde.
G-AOYJ Vickers V.806 Viscount Cambrian (Wim Zwakhals, Rotterdam, 29 mei 1972)
Cambrian vloot lijst
G-AMOC Vickers V.701 Viscount in volledige Air France kleuren (archief Wim Zwakhals)
G-AVGP BAC 1-11-408 in de laatste Cambrian kleuren (Wim Zwakhals, London-Gatwick, 20 juli 1972)
bron: archief Airnieuws, Air Pictorial
Wim Zwakhals, november 2025